ભારતના ગુપ્તચર ઇતિહાસમાં ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદનો સમય અત્યંત સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે. 31 ઓક્ટોબર 1984ના રોજ ઇન્દિરા ગાંધીની તેમના જ બે સુરક્ષાકર્મીઓએ હત્યા કરી હતી. આ હત્યા ઓપરેશન બ્લૂ સ્ટાર બાદની પરિસ્થિતિ સાથે જોડાયેલી હતી.

ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદ દેશમાં રાજકીય અને સુરક્ષા સંકટ ઊભું થયું હતું. બીજી તરફ ભારતની બહાર પણ પાકિસ્તાનની ગુપ્તચર એજન્સી ISI સાથે જોડાયેલા નેટવર્ક અને ભારત વિરોધી પ્રવૃત્તિઓને લઈને ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓની ચિંતા વધી હતી.

આ જ સમયગાળાની કેટલીક ગુપ્ત કાર્યવાહી અંગે RAW એટલે કે Research and Analysis Wing સાથે જોડાયેલી કહાનીઓમાં ઓપરેશન હોર્નેટનો ઉલ્લેખ મળે છે. ઉપલબ્ધ પ્રકાશિત વિગતો અનુસાર આ ઓપરેશનનો એક હેતુ વિદેશમાં સક્રિય એવા તત્વોને નિષ્ક્રિય કરવાનો હતો જેમના પર ભારત વિરોધી ષડયંત્રો અને ISI સાથેના સંપર્કોના આરોપ હતા.

ઓપરેશન હોર્નેટની કહાનીમાં લંડન અને પેરિસ જેવા યુરોપિયન શહેરોનો ઉલ્લેખ થાય છે. પ્રકાશિત વર્ણન મુજબ પાકિસ્તાની મૂળના અબ્દુલ ખાન પર ભારત વિરોધી હુમલાઓ માટે કથિત રીતે નેટવર્ક ચલાવવાનો આરોપ હતો. આ નેટવર્કમાં ISI સાથે જોડાણ ધરાવતા લોકો અને કેટલાક ભારતીય મૂળના વ્યક્તિઓનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

આ ગુપ્ત કાર્યવાહીનું વર્ણન RAWના ઇતિહાસ પર આધારિત પુસ્તક અને તેના વિશેના પ્રકાશિત અહેવાલોમાં કરવામાં આવ્યું છે. તેમાં જણાવાયું છે કે ભારતીય એજન્ટ સંજીવ જિંદાલને કાર્યવાહી માટે મંજૂરી આપવામાં આવી હતી અને વિદેશી ઓપરેટિવ્સની મદદથી આ કથિત ષડયંત્રને નિષ્ફળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. અહેવાલ અનુસાર અબ્દુલ ખાનની હત્યા કરવામાં આવી હતી.

જોકે RAW જેવી ગુપ્તચર એજન્સીઓની કામગીરી અંગે જાહેરમાં ઉપલબ્ધ માહિતી મર્યાદિત હોય છે. આવી ઘટનાઓના ઘણા પાસાઓ સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવતા નથી. તેથી ઓપરેશન હોર્નેટ અંગેના કેટલાક દાવાઓને ગુપ્તચર ઇતિહાસ અને પ્રકાશિત વર્ણનોના સંદર્ભમાં જ જોવાની જરૂર છે.

ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા પાછળની તાત્કાલિક પૃષ્ઠભૂમિ ઓપરેશન બ્લૂ સ્ટાર હતી. જૂન 1984માં ભારતીય સેનાએ અમૃતસરના ગોલ્ડન ટેમ્પલ પરિસરમાં સશસ્ત્ર ઉગ્રવાદીઓને બહાર કાઢવા માટે કાર્યવાહી કરી હતી. આ કાર્યવાહીમાં જર્નૈલ સિંહ ભિંડરાંવાલે સહિત અનેક લોકો માર્યા ગયા હતા.

31 ઓક્ટોબર 1984ના રોજ ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા તેમના સુરક્ષાકર્મીઓ બેઅંત સિંહ અને સતવંત સિંહે કરી હતી. બંનેએ ગોળીબાર કર્યા બાદ હથિયારો નાખી દીધા હતા. સતવંત સિંહને બાદમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી જ્યારે બેઅંત સિંહને અન્ય સુરક્ષાકર્મીઓએ ગોળી મારી હતી. સતવંત સિંહ અને સહ આરોપી કેહર સિંહને બાદમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી.

આ હત્યા બાદ ભારતની સુરક્ષા નીતિમાં પાકિસ્તાન અને તેની ગુપ્તચર એજન્સી ISI તરફથી આવનારા ખતરાને વધુ ગંભીરતાથી જોવામાં આવ્યો. RAWની કામગીરી વિશે પ્રકાશિત થયેલી કેટલીક કહાનીઓ આ સમયગાળાને ભારતના ગુપ્ત યુદ્ધના મહત્વપૂર્ણ તબક્કા તરીકે રજૂ કરે છે. ઓપરેશન હોર્નેટ પણ આવી જ એક ગુપ્ત કાર્યવાહી તરીકે ચર્ચામાં આવ્યું છે.